Landed Cost คืออะไร ต้นทุนแฝงที่ทำธุรกิจกำไรหาย

ในโลกของการผลิตและการค้านำเข้า (Import & Trading) มีคำถามโลกแตกที่เจ้าของกิจการหลายคนมักสงสัย “ทำไมยอดขายดี แต่สิ้นปีไม่มีกำไรเหลือ?” หรือ “ทำไมคู่แข่งตั้งราคาได้ต่ำกว่า ทั้งที่นำเข้าสินค้าจากโรงงานเดียวกัน?”

คำตอบของปัญหานี้มักไม่ได้อยู่ที่ “ราคาขาย” แต่อยู่ที่การคำนวณ “ต้นทุน” ที่ผิดพลาด โดยเฉพาะสิ่งที่เรียกว่า Landed Cost

บทความนี้จะพาคุณไปเจาะลึกว่า Landed Cost คืออะไร ทำไมโรงงานส่วนใหญ่ถึงมองข้าม และ ERPNext จะเข้ามาช่วยอุดรูรั่วทางการเงินนี้ได้อย่างไร

Landed Cost คืออะไร?

Landed Cost คือ ต้นทุนรวมเบ็ดเสร็จของสินค้าหนึ่งชิ้น เมื่อสินค้านั้นเดินทางมาถึงหน้าประตูโกดังของคุณ (Door-to-Door Cost)

ผู้ประกอบการมือใหม่มักเข้าใจผิดว่า ต้นทุนสินค้า = ราคาที่ระบุใน Invoice จากซัพพลายเออร์ (FOB/Ex-Works) แต่ในความเป็นจริง นั่นเป็นเพียงจุดเริ่มต้นของการเดินทางเท่านั้น การคำนวณต้นทุนที่แท้จริงต้องรวมค่าใช้จ่ายทุกเม็ดที่เกิดขึ้นระหว่างทาง

ส่วนประกอบของ Landed Cost ที่มักถูกลืม

1. ค่าสินค้า (Product Cost) ราคาหน้าโรงงานของผู้ผลิต
2. ค่าขนส่ง (Shipping/Freight)
   • Inland Freight (ค่ารถบรรทุกจากโรงงานไปท่าเรือต้นทาง)
   • Ocean/Air Freight (ค่าระวางเรือหรือเครื่องบิน)
   • Local Trucking (ค่ารถบรรทุกจากท่าเรือปลายทางมายังโกดังเรา)
3. ภาษีและอากร (Customs & Duties) อากรขาเข้า, VAT (ส่วนที่ไม่สามารถขอคืนได้ในบางกรณี), และค่าธรรมเนียมศุลกากร
4. ประกันภัย (Insurance) ประกันภัยสินค้าเสียหายระหว่างขนส่ง
5. ค่าธรรมเนียมท่าเรือ (Port Charges) ค่าภาระท่าเรือ, ค่า Terminal Handling Charges (THC)
6. ต้นทุนแฝงอื่นๆ ค่าชิปปิ้ง (Forwarder fee), ค่าแลกเปลี่ยนเงินตรา (Currency conversion fees), ค่าบรรจุภัณฑ์พิเศษ (Crating)

จุดที่ทำให้ธุรกิจคิดต้นทุนผิดพลาด

การไม่คำนวณ Landed Cost ให้แม่นยำ เปรียบเสมือนการขับรถโดยปิดตาข้างหนึ่ง คุณจะมองเห็นภาพไม่ครบถ้วน และนี่คือหายนะที่จะเกิดขึ้น

1. ตั้งราคาขายผิด (Underpricing)

สมมติคุณนำเข้าเหล็กม้วนราคา 1,000,000 บาท

• คิดแบบผิด ต้นทุน 1 ล้าน บวกกำไร 20% ขาย 1.2 ล้าน
• ความเป็นจริง ค่าเรือ 50,000 + ภาษี 100,000 + ค่าชิปปิ้ง 20,000 = ต้นทุนจริงคือ 1,170,000 บาท
• ผลลัพธ์ คุณขาย 1.2 ล้าน กำไรจริงเหลือแค่ 30,000 บาท (2.5%) แทนที่จะเป็น 200,000 บาท คุณกำลังทำงานฟรีโดยไม่รู้ตัว

2. ตัดสินใจสั่งซื้อผิดพลาด

หากคุณมีซัพพลายเออร์ 2 เจ้า

• เจ้า A ราคาของถูก แต่ค่าส่งแพง (อยู่ไกล)
• เจ้า B ราคาของแพงกว่านิดหน่อย แต่รวมส่งฟรี
  ถ้าดูแต่ราคาของ คุณจะเลือกเจ้า A แต่ถ้าคำนวณ Landed Cost เจ้า B อาจจะคุ้มกว่ามาก

3. งบการเงินบิดเบือน

หากคุณบันทึกค่าขนส่งเป็น “ค่าใช้จ่ายดำเนินงาน” (OpEx) แทนที่จะรวมเป็น “ต้นทุนสินค้าขาย” (COGS) กำไรขั้นต้น (Gross Margin) ของคุณจะดูสูงเกินจริง ทำให้หลงระเริงว่าสินค้าทำกำไรดี ทั้งที่จริงขาดทุนยับ

ความท้าทายในการคำนวณ (ทำไม Excel ถึงเอาไม่อยู่)

การคำนวณ Landed Cost ไม่ใช่แค่การบวกเลขธรรมดา ความยากอยู่ที่การ “ปันส่วน” (Allocation)

สมมติคุณนำเข้าตู้คอนเทนเนอร์ 1 ตู้ ในนั้นมีสินค้า 2 ชนิด

1. ชิปอิเล็กทรอนิกส์ ขนาดเล็ก, น้ำหนักเบา, แต่มูลค่าสูงมาก (แพง)
2. เคสเหล็ก ขนาดใหญ่, น้ำหนักเยอะ, แต่มูลค่าต่ำ (ถูก)

บิลค่าขนส่งมาใบเดียว 50,000 บาท คุณจะแบ่งค่าขนส่งนี้ไปลงต้นทุนสินค้าแต่ละตัวอย่างไร?

• หารตามจำนวนชิ้น? (ผิด เคสเหล็กกินพื้นที่ตู้มากกว่า จะรับต้นทุนเท่าชิปตัวเล็กๆ ไม่ได้)
• หารตามมูลค่า? (ผิด ชิปราคาแพง แต่แทบไม่กินน้ำหนักบรรทุกเลย ไม่ควรแบกรับค่าขนส่งเยอะ)
• หารตามน้ำหนัก? (ถูกต้องสำหรับค่าระวางเรือ)

การทำสิ่งนี้ใน Excel ทุกครั้งที่มีการนำเข้าที่มีสินค้าผสมกัน (Mixed Lot) เป็นเรื่องที่ซับซ้อน เสี่ยงต่อ Human Error และเสียเวลามาก

ERPNext ตัวเปลี่ยนเกมสำหรับการจัดการ Landed Cost

ERPNext คือระบบ ERP แบบ Open Source ที่ทรงพลัง และหนึ่งในฟีเจอร์ที่โดดเด่นที่สุดสำหรับธุรกิจนำเข้าและผลิตคือ “Landed Cost Voucher”

ระบบนี้ถูกออกแบบมาเพื่อแก้ปัญหาการปันส่วนต้นทุนโดยเฉพาะ ทำให้คุณรู้ต้นทุนสินค้าที่แท้จริงแบบ Real-time (Perpetual Inventory Valuation)

ฟีเจอร์เด็ดของ Landed Cost Voucher ใน ERPNext

1. การปันส่วนต้นทุนที่ยืดหยุ่น (Smart Allocation)

ERPNext ช่วยให้คุณเลือกวิธีการกระจายค่าใช้จ่าย (Distribute Charges) ได้ตามความเหมาะสมของค่าใช้จ่ายนั้นๆ

• Based on Quantity เหมาะสำหรับค่าธรรมเนียมเหมาจ่ายต่อชิ้น
• Based on Amount (Value) เหมาะสำหรับค่าประกันภัย หรือภาษีอากร (เพราะคิดตามมูลค่าของ)
• Based on Weight/Volume เหมาะสำหรับค่าขนส่ง (Freight) ที่คิดตามน้ำหนักหรือคิว

2. รองรับ Multi-Currency และ Multi-Vendor

ในโลกความจริง “บิลค่าของ” มาจากซัพพลายเออร์จีน (USD) แต่ “บิลค่าขนส่ง” มาจากชิปปิ้งไทย (THB) และ “บิลภาษี” มาจากกรมศุลกากร

ERPNext สามารถดึงบิลจากเจ้าหนี้คนละเจ้า สกุลเงินคนละสกุล มารวมคำนวณใส่วัตถุดิบล็อตเดียวกันได้อย่างแม่นยำ

3. อัปเดตมูลค่าสินค้าใน Stock โดยอัตโนมัติ

ทันทีที่คุณ Post เอกสาร Landed Cost Voucher ระบบจะ

1. ปรับมูลค่าทางบัญชีของสินค้านั้นใน Stock Ledger
2. ลงบันทึกบัญชี GL Entries ให้อัตโนมัติ (Cr. บัญชีค่าใช้จ่าย / Dr. บัญชีสินค้าคงคลัง)
   ทำให้งบการเงินสะท้อนต้นทุนจริงทันที ไม่ต้องรอปรับปรุงบัญชีสิ้นเดือน

กรณีศึกษาการใช้งานจริง (Walkthrough)

ลองมาดูขั้นตอนการทำงานจริงใน ERPNext เพื่อให้เห็นภาพชัดเจน

สถานการณ์

บริษัทนำเข้า “เหล็กแผ่น” และ “น็อตสกรู” จากต่างประเทศ

Step 1 รับสินค้าเข้า (Purchase Receipt)

• รับเหล็กแผ่น 10 ตัน (ราคา 500,000 บาท)
• รับน็อต 1,000 ตัว (ราคา 10,000 บาท)
• สถานะตอนนี้ ต้นทุนในระบบคือราคาของเพียวๆ

Step 2 บันทึกค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม (Purchase Invoice)

• ได้รับใบแจ้งหนี้จากบริษัทเรือ (Freight Forwarder) ค่าขนส่ง 20,000 บาท
• ได้รับใบเสร็จจากกรมศุลกากร ค่าภาษี 35,000 บาท
• ข้อสังเกต เราบันทึกเป็นค่าใช้จ่ายบริการปกติก่อน

Step 3 สร้าง Landed Cost Voucher

1. เปิดเมนู Landed Cost Voucher ใน ERPNext
2. เลือกเอกสารรับสินค้า (Purchase Receipt) จาก Step 1
3. ดึงค่าใช้จ่ายจาก Step 2 มาใส่
4. กำหนดเกณฑ์
   • ค่าขนส่ง 20,000 บาท เลือก Distribute by Weight (เหล็กหนักกว่า รับต้นทุนส่วนนี้ไปเยอะกว่า)
   • ค่าภาษี 35,000 บาท  เลือก Distribute by Amount (เหล็กแพงกว่า ก็รับภาษีไปเยอะกว่าตามสัดส่วน)

Step 4 ผลลัพธ์ (System Calculation)

พอกด Submit ระบบจะคำนวณย้อนกลับไปที่สินค้าล็อตนั้น

• ต้นทุนเหล็กแผ่นจะถูกปรับเพิ่มขึ้นอย่างถูกต้องตามน้ำหนักและมูลค่า
• ต้นทุนน็อตก็จะถูกบวกเพิ่มเพียงเล็กน้อยตามความเป็นจริง

บทสรุป เลิกเดา แล้วเริ่มวัดผล

ในยุคที่การแข่งขันสูง การรู้ต้นทุนที่แท้จริงคือความได้เปรียบทางการแข่งขัน (Competitive Advantage) การละเลย Landed Cost คือการปล่อยให้กำไรของคุณรั่วไหลไปกับค่าขนส่งและภาษีโดยไม่รู้ตัว

การใช้ Excel คำนวณอาจทำได้ในช่วงแรก แต่เมื่อธุรกิจขยายตัว ความซับซ้อนจะทำให้คุณพลาด

ERPNext ไม่ใช่แค่โปรแกรมบัญชี แต่เป็นเครื่องมือบริหารจัดการทรัพยากรที่ช่วยให้คุณ

1. เห็นต้นทุนจริง ทุกบาททุกสตางค์
2. ตั้งราคาขายได้อย่างมั่นใจ ว่ามีกำไรแน่นอน
3. ปิดงบไว ไม่ต้องมานั่งปวดหัวกระทบยอดสิ้นปี

หากคุณไม่อยากให้ “ต้นทุนแฝง” มากัดกินกำไร ถึงเวลาแล้วที่ต้องจัดการ Landed Cost อย่างมืออาชีพด้วยระบบ ERP ที่ได้มาตรฐาน

สนใจวางระบบ ERPNext เพื่อจัดการต้นทุนการผลิตและนำเข้าอย่างแม่นยำ?

สนใจสอบถาม หรือขอทดลองใช้งาน 

📞 โทร: 099-495-8880

📱 Line ID: @greatocean (มี @ ด้วย)

Email : sale1@gtoengineer.com